A może buddyjski dokument?

Dla inspiracji, z nudów, z ciekawości – często mamy ochotę na dobry dokument o buddyzmie. W internecie jest sporo tego typu zestawień, a większość z nich jest mocno niekompletna. Dlatego postanowiliśmy przygotować własne.

Biograficzne

In the footstep of the Yogi
Chiński dokument o wyprawie grupy lamów i wiernych z pielgrzymką do położonego w Nepalu świętego miejsca związanego z Milarepą. W internecie jest dostępny z angielskimi napisami. Znajduje się w nim kilka ciekawych wypowiedzi uczestników pielgrzymki i widoki świętych miejsc, ale nie należy się tu spodziewać zjawiskowej realizacji czy fabuły.

My reincarnation
Niesamowita historia zetknięcia buddyjskiej tradycji z europejskimi zwyczajami. Realizowany przez ponad 20 lat film pokazuje relację Chögyal Namkhai Norbu z synem. Ten, choć przez tybetańskiego lamę został rozpoznany jako reinkarnacja ważnego mistrza, żyje we współczesnych Włoszech i chce po prostu być sobą. Na spotkaniach z Dalajlamą czuje się nieswojo, denerwują go uczniowie pobierający od jego ojca nauki Dzogczen a potem śpiący na podłodze w jego pokoju. Nie jest pewien, czy podejmie stawiane mu przez tradycję i ojca wyzwanie.

Crazy Wisdom Life and times of Chogyam Trungpa
Większość buddyjskich dokumentów eksploruje buddyjski folklor – historyczne stroje, pełne ukrytych znaczeń malowidła i rytualną muzykę. Opowieść o życiu Chogyama Trungpy Rinpoche jest inna – opowiada o pobycie „szalonego lamy” na zachodzie, w jeszcze bardziej szalonych latach ’70. To jeden z najciekawszych tego typu dokumentów.

My perfect teacher
Uczennica Dzongsara Kientse Rinpoche postanawia zrobić głęboki dokument o swoim duchowym mistrzu. Główny bohater zdaje się nie mieć na to ochoty. Otrzymujemy więc zabawną historię pogoni za lamą, a także za wyobrażeniem lamy idealnego. Czy nauczyciel musi spełniać nasze oczekiwania? I czy my spełniamy jego? Plus bonus – Steven Seagal ;)

The lion’s roar
Film opowiada historię Karmapy i stanowi podróż pomiędzy Ameryką a Sikkimem. Narratorem jest zdobywca Oscara James Coburn. Możemy w nim zobaczyć i usłyszeć największych lamów, z których niektórzy już odeszli.

Brilliant Moon
Nie mam pojęcia skąd można wziąć ten film, nie ma go dosłownie nigdzie, jak ktoś wie, to czy może dać mi znać? Brzmi fajnie – opowiada o Dilgo Kyentse Rinpoche ustami Lou Reeda i Richarda Gere. Trailer wygląda całkiem obiecująco…

YouTube Preview Image

O Tybecie

Yogis of Tibet
Z dokumentu dowiemy się co nieco o historii Tybetu, ciężkich warunkach, w jakich przez wieki musieli żyć jego mieszkańcy i o tym, w jaki sposób zaadaptowano buddyzm do zastanej w tym miejscu rzeczywistości. Do tego nieco o mniej i bardziej współczesnych joginach, którzy starają się kontynuować historyczne tradycje.

Oracle: Reflection on self
Film wyprodukowany przez UFOTV opowiada o wiekowej tradycji przepowiadania przyszłości i o egzorcyzmach w Tybecie. Autor rozmawia ze związanymi z religią mieszkańcami Tybetu i próbuje zrozumieć fenomen wyroczni.

Buddhism/What remains of us. Tibet
Dość smutny film o inwazji Chin na Tybet i o tym, co pozostało z tybetańskiej kultury. Ponieważ sytuacja w Tybecie dynamicznie się zmienia, film z 2004 roku nie jest już na czasie – mimo to jest dosyć interesujący i momentami zahacza o tematykę buddyjską.

Lost treasures of Tibet
W dokumencie obserwujemy pracę historyków, archeologów i artystów nad zachowaniem tybetańskiego dziedzictwa. Przy okazji możemy podziwiać wielowiekowe, dziś kompletnie zrujnowane świątynie i zadać sobie pytanie, czy uda się przywrócić to dziedzictwo.

Tibet:the buddhist trilogy
Film powstał w latach ’70, dzięki czemu dziś jest już opisem historii, gdy Dalajlama wciąż nie był powszechnie znany a Tybet był zamkniętą, zrujnowaną i bardzo tajemniczą krainą. Dla miłośników kultury i historii tego kraju.

The Tibetan Book of the Dead
Wszystko, co chcielibyśmy wiedzieć o umieraniu z buddyjskiej perspektywy. Unikalne zdjęcia, ciekawi rozmówcy i nieco o „Tybetańskiej księdze życia i umierania”.

The kingdom of lost boy
Film o najnowszej historii Tybetu a w szczególności o tragicznych losach Panczenlamy i o tym, jak Tybetańczycy pielęgnują swoją kulturę dziś i czy mają szansę jeszcze kiedyś zobaczyć Panczenlamę.

 

Jak zostać mnichem

My brother monk
Krótki, niskobudżetowy, fiński dokument o chłopaku, który postanawia zostać buddyjskim mnichem w Tajlandii. Do klasztoru odprowadza do z kamerą zatroskana siostra.

Act Normal
To historia buddysty z Zachodu, który postanawia zostać mnichem w Tajlandii a następnie odchodzi z klasztoru by się ożenić. Ale czy długo wytrzyma w „zwykłym” świecie? Dokument obejmuje wydarzenia na przestrzeni dziesięciu lat, mające miejsce w życiu dość prostego chłopaka z Leeds. Nie do końca odpowiada mi jego realizacja ale… w długi, nudny wieczór można obejrzeć.

O Dalajlamie

Dalailama renesaince
Opowiada historię spotkania Dalajlamy z grupą zachodnich myślicieli, którzy mają zamiar wspólnie rozwiązać wszystkie światowe problemy. Narratorem jest Harrison Ford. Niestety nie udało mi się znaleźć tego filmu więc nie opiszę wrażeń ale warto wiedzieć, że istnieje.

 

Wheel of time
Kolejny po Martine Scorsese reżyser jest zafascynowany buddyzmem. W dokumencie Warnera Herzoga obserwujemy dwie inicjacje Kalachakry, z których jedna została przerwana ku zaskoczeniu pielgrzymów. Film zawiera wywiad z Dalajlamą.

10 questions for the Dalai lama
Tu podobnie – reżyser spotyka się z Dalajlamą by zadać mu 10 pytań związanych z jego biografią i buddyzmem. Ale nie widziałam tego filmu ;)

Wschód/zachód słońca
To kolejny już dokument o Dalajlamie. Tym razem spędzamy z nim 24 godziny. Niektórzy uważają go za jeden z ciekawszych dokumentów tego typu, choć forma nieco przytłacza – zdaje się, że twórcy byli nieco zbyt zafascynowani możliwością współczesnej techniki obrazu.

Historyczne/naukowe

The life of the Buddha
Ciekawie zrobiona (przez BBC), fabularyzowana historia Buddy uzupełniona o komentarze naukowców, historyków i ludzi związanych z religią. Film dobry dla początkowego „rozeznania” się w temacie.

Buddha
Dosyć podobna, choć mniej fabularyzowana a bardziej na luzie historia życia Buddy i buddyzmu z komentarzami artystów, psychiatry i historyków uzupełniona o bardzo ładne animacje.

Monks in the laboratory
Naukowcy badają na przykładzie lamów i mnichów, jak medytacja wpływa na pracę i aktywność mózgu. Ciekawe spojrzenie z naukowej strony na jedną z podstaw buddyzmu.

Buddyzm tajski

Buddha’s lost children
W tajskim regionie znanym z biedy i przemytu narkotyków, w lesie, mieszka mnich i jego kilkunastu wychowanków. To sieroty, które były bokser uczy boksu tajskiego, by umożliwić im lepsze życie. Ciekawy, poruszający dokument, w dużej mierze dzięki barwnej postaci głównego bohatera.

The mindful way
Krótki dokument BBC o mnichach żyjących w świątyni ukrytej w tajskiej głuszy.

Buddha Wild: Monk in a Hut
Dokument o grupie mnichów z Tajlandii i Sri Lanki, którzy żyją w świątyni położonym w Europie. Z tej perspektywy nauki zyskują dla nich nowe znaczenie. Autorka dokumentu dorzuca niezbędną odrobinę humoru i dystansu.

The Buddha comes to Sussex
Film z 1978 roku, dostępny dziś w nieco odstraszającej jakości. Opowiada o mnichu tradycji theravady Ajahn Chan, który z Tajlandii udaje się do Sussex w Anglii. Film zrealizowany w nieco komicznej dziś konwencji, która zakłada, że mnich z Tajlandii w Sussex to coś zwariowanego i niewyobrażalnego ale mimo to można go obejrzeć z przyjemnością.

Zupełnie inne

Jews and Buddhism
Chciałam tu wspomnieć o w miarę ciekawym dokumencie „Jews and Buddhism” ale z tego co widzę jest ich mnóstwo, również „”Judaism and buddhism” czy „Jews in the Lotus”. Także myślę, że jak kogoś interesują związki buddyzmu z judaizmem to nie będzie zawiedziony.

Searching for a miracle
Choć buddyzm w Rosji jest trzecią co do wielkości religią, na Zachodzie mało kto zdaje sobie z tego sprawę. Dlatego warto poświęcić kilkadziesiąt minut na przybliżenie sobie tego ciekawego tematu.

Doing Time, Doing Vipassana
Czy bandyci z wyrokami za gwałty i zabójstwa na koncie mogą z sukcesem zająć się medytacją? Okazuje się, że wręcz powinni.

Seven Wonders of the buddhist world
Nie całkiem jest to dokument o buddyzmie, ale w brzydkie zimowe wieczory na pewno przyjemnie jest obejrzeć przewodnik BBC po najbardziej znanych miejscach związanych z buddyzmem – Bodhigaya, Boudanat Stupa, zabytkach na Sri Lance i w innych krajach wschodu. Spojrzenie z zewnątrz, raczej dla osób luźno zainteresowanych buddyzmem.

Unmistaken child
Spokojny dokument pokazujący drogę młodego mnicha podróżującego przez Nepal w poszukiwaniu inkarnacji swojego lamy.

Zen

Amongst White Clouds
Ciekawy i pełen pięknych zdjęć dokument amerykańskiego reżysera o nieznanym odłamie chińskiego zen. Obserwujemy w nim przy praktyce i pracy małą, górską społeczność praktykującą tą ścieżkę.

The zen mind
Poetycki i bardzo ładnie zrealizowany dokument o historii zen i codziennej praktyce.

 

Na potrzeby tego zestawienia obejrzałam prawie każdy z tych dokumentów. Niektóre widziałam już wcześniej, więc nie było aż tak trudno. Największe wrażenie zrobił na mnie filmy o Chogyam Trungpa Rinpoche, Dzongsarze Khjentse Rinpoche („Word of my perfect teacher”) i o Chögyal Namkhai Norbu a także jego synu. Nakręcone bez zadęcia, przez ludzi mających codzienny kontakt z nauczycielami, opisujące skomplikowane historie życia lamów. Dokument o buddyzmie w Rosji też jest bardzo ciekawy, przynajmniej dla mnie, bo wcześniej nie miałam pojęcia o religii w tym kraju.  Najbardziej żałuję, że nie widziałam Angry Monk – myślę, że mógłby mi się spodobać. Dajcie znać, czy jest wart obejrzenia.

Większość dokumentów można obejrzeć na Youtube, niektóre też na innych stronach w internecie. Można je spotkać też na festiwalach filmowych, wtedy już z polskimi napisami – np. na Festiwalu Pięciu Smaków rok temu był dokument o kulturze Tybetu (którego nazwy niestety nie pamiętam) a na Festiwalu Filmów Rosyjskich – „Wschód/Zachód” o Dalajlamie. Można też polować na nie w telewizji, bywają na HBO, Canal +, Discovery czy na dwójce późnym wieczorem.

Informacje przygotowała
Sonia Grodek